Heb jij al kennis gemaakt met je eigen 3 brein-generaties?


Ons brein_edited

Komt de onderstaande casus je ook bekend voor?

Op een willekeurige schooldag heeft je zoon (of dochter) geen zin om op te staan, wil zich zeker niet aankleden en al helemaal niet zijn tandenpoetsen. De moed zakt in je schoenen, want je voorziet dat het weer een strijd gaat worden en dat je uiteindelijk verhit en veel te laat het schoolplein komt aanrennen.

En ja hoor, je voorspelling komt uit. Met veel kabaal kleed je hem aan en neem je hem mee de badkamer in. Het wordt van kwaad tot erger en voor je het weet, ben je in een nare energie-vretende strijd beland met geschreeuw, gehuil, getrap, getrek en geduw… De dag is nog maar net begonnen en je bent nu al uitgeput.

En het vervelende van dit alles is… dat het lijkt alsof dit steeds vaker voorkomt, niet alleen in de ochtend, maar ook in de avond bij het eten en naar bed gaan… ook lijkt het erop alsof het steeds heftiger wordt…

Vraag jij je vervolgens ook af: Hoe kun je dit stoppen? Hoe kun je het tij keren, zodat je een rustige start van de dag hebt en dat hij wel wil meewerken in de ochtend? Wanneer je moe van je werk komt, niet opnieuw de strijd aan hoeft te gaan met je zoon?

Veel van deze antwoorden kunnen we terugvinden in de werking van ons brein.

Door te begrijpen waar onder andere onze angsten, motivatie en strijdlustigheid vandaan komen, kunnen we de juiste methodes en technieken toepassen om het tij geleidelijk aan te keren.

Het startpunt is dus het verkennen en ontdekken van ons brein. Laat ik daarmee starten.

In een reeks blogartikelen zal ik nader ingaan op de werking en functionaliteiten van ons brein en de relatie leggen naar ons gedrag, emoties en handelingen.

Hierbij zullen de functionaliteiten van ons brein fungeren als een kapstok waaraan ik ons gedrag, emoties en handelingen zal ophangen.

Voordat ik inga op de werking van het brein, hoe de verhoudingen onderling zijn en wat de functionaliteiten zijn, wil ik benadrukken dat de inhoud van deze reeks artikelen puur gebaseerd zijn op mijn eigen interpretatie van de beschikbare informatie die ik heb aangevuld met mijn eigen visie. De praktische toepassingen zijn gebaseerd op mijn inzichten en ervaringen die zich bij mij in de praktijk hebben bewezen.

Het doel van deze artikelen is niet om van jou een expert in neurologie of het menselijke brein te maken, maar om je te helpen je hoogbegaafde kind beter te begrijpen en te begeleiden door meer inzicht te hebben in de werking van ons brein.

Drie brein-generaties

Ons brein is het meest complexe orgaan van ons lichaam. Het is ongeveer 2% van ons lichaam, maar verbruikt ongeveer 25% van de totale energie en een tienvoud aan zuurstof vergeleken met de rest van het lichaam. Hieruit blijkt dat er continu activiteit is. En dat is maar goed ook, want de vitale functies van ons lichaam, zoals de ademhaling, bloedsomloop, hartslag, gaan ook dag en nacht door. Deze functies worden aangestuurd door de hersenen.

Ons brein bestaat uit drie lagen met ieder zijn eigen functie:

• reptielenbrein - hersenstam

• zoogdierenbrein - limbisch systeem

• menselijk brein - neocortex

In de afbeelding hieronder is dit schematisch weergegeven.

Brein.001.jpg

De drie breinlagen zijn in verschillende tijden ontstaan, daarom spreek ik ook van drie brein-generaties. ​

Three generations of women

Deze brein-generaties hebben ook ieder een eigen doel en kunnen afzonderlijk van elkaar functioneren, net als bij familie generaties het geval is. Dit gebeurt dan ook regelmatig met de nodige consequenties. Gelukkig zijn er ook verbindingen tussen de breinen die ervoor zorgen dat ze kunnen samenwerken. Later zal ik hier verder op ingaan.

Maar wat doen deze verschillende breinen en wat zijn de functionaliteiten? Dat lees je hieronder.

Reptielenbrein

Crocodile

Het oudste, zo'n 500 miljoen jaar oud, en kleinste deel van ons brein is het zogenaamde reptielenbrein. Dit brein dankt zijn naam aan het feit dat de reptielen dit brein ook hebben. Het doel van dit brein heeft alles te maken met ons bestaan. Het is erop gericht om ons te beschermen tegen gevaren en bedreigingen. Daarnaast zorgt het ervoor dat wij ons blijven voortplanten.

Hoe gaat het in zijn werk? Op het moment dat er gevaar dreigt, word je in een razendsnel tempo in staat gesteld tot drie handelingen: vluchten, vechten of bevriezen. Op grond van eerdere ervaringen en de aard van de persoon, zal een van de drie handelingen uitgevoerd worden.

Dit brein is uitermate gevoelig afgesteld en detecteert gevaar in een fractie van een seconde. Dit gaat zo razend snel, dat het de andere breinen in een stofwolk achter zich laat.

Dat was in de oertijd ook wel nodig om te kunnen overleven, want gevaar lag continu op de loer en een 'tragere' reactie betekende meestal de dood. Dit brein is dan ook het snelste van de drie en is vrijwel onoverwinnelijk.

Maar in de huidige tijd en in onze maatschappij kennen wij dit soort gevaren veel minder en dat zien we terug in de verschoven 'gevarenzone' waar dit brein zich op richt.

Het doel van het reptielenbrein is nog steeds ons beschermen tegen gevaren en ons in leven houden. Maar het soort gevaar en bedreigingen waar het ons tegen beschermt, liggen meer op het emotionele vlak. Denk hierbij aan het beschermen tegen verdriet, pijn of gekwetst worden. Uiteraard blijft het nog steeds alert voor fysiek gevaar, dat staat nog steeds op nummer 1.

Zoogdierenbrein

Thiago.JPG

Het tweede deel van ons brein is het zogenaamde zoogdierenbrein. Dit brein ontstond miljoenen jaren later door de evolutie, is zo'n 200 miljoen jaar oud, om de overlevingskansen bij de zoogdieren te vergroten.

Dit brein is heel sterk, maar minder krachtig dan het reptielenbrein. Wel kan het via emoties het reptielenbrein 'overrulen' en het primaire gedrag (vluchten, vechten of bevriezen) stopzetten.

Dit brein versterkt en vult het reptielenbrein aan. Het ontvangt impulsen vanuit het reptielenbrein, werkt deze informatie uit en zorgt voor de juiste handelingen. Door deze samenwerking ontstond er voor de zoogdieren een keuze in handelen waarmee de overlevingskansen werden verhoogd. Kenmerkend voor het zoogdierenbrein, is dat het zijn kracht zoekt in sociale verbondenheid; met elkaar ben je sterker.

Door dit brein voelen wij ons niet alleen verbonden met elkaar, maar ook met de dieren om ons heen. Deze vorm van communicatie wordt ook wel de analoge communicatie genoemd.

Dit brein is verantwoordelijk voor emoties, geheugen, leren, motivatie, herinneringen, seksueel en sociaal gedrag. Emoties lijken wel bewuste gevoelens, maar het zijn lichamelijke reacties die ons van gevaar weg moeten leiden, liefst richting beloning.

Ook voor dit brein geldt dat de gevarenzone is verschoven van 'leven of dood' in de letterlijke zin naar een indirecte vorm van leven of dood via 'gelukkig of ongelukkig' zijn.

En ook al zijn wij ons er niet van bewust, er worden voortdurend emoties in ons opgewekt.

De emoties die opgewekt worden, zijn net zo heftig aanwezig als miljoenen jaren geleden.

Het zoogdierenbrein gaat dan als volgt te werk: Het filtert de informatie (impulsen die we van binnenuit - reptielenbrein - en van buitenaf - omgeving - ontvangen), beoordeelt ze, slaat ze op en zorgt ervoor dat de juiste impulsen naar de organen en ledematen gaan. Dit gaat geheel onbewust en volledig automatisch.

Menselijk brein

Menselijk Brein klein.jpeg

Het derde en jongste brein is het menselijk brein, tussen de 100 en 200 duizend jaar oud. Dit brein maakt het intelligente denken mogelijk. Hierdoor kunnen wij verbaal met elkaar communiceren, zelfs in andere talen. Deze vorm van communicatie wordt ook wel de digitale communicatie genoemd.

Dit brein is niet alleen bij de mensen aanwezig, ook bij de zoogdieren treffen we dit brein aan. Het verschil is echter dat dit brein bij de mens het meest ontwikkeld is.

In vergelijking tot de andere twee breinen is dit brein heel krachtig, maar tegelijkertijd ook veel zwakker dan de andere twee doordat het nog relatief jong is.

Dit blijkt uit de tragere reactie bij het verwerken van de binnen gekomen informatie en het versturen van de impulsen naar het juiste deel van het lichaam. Het menselijke brein maakt dan ook geen enkele kans tegen het onoverwinnelijke reptielenbrein en het sterke zoogdieren brein.

Dit zie je dan ook regelmatig terug in de situaties waarbij wij onszelf later afvragen hoe we dat hebben kunnen doen.

Het krachtige van dit brein is het vermogen tot het bewust verwerken van de informatie. Het stelt ons in staat om rationeel te redeneren. Het wikt en weegt, vergelijkt de situatie met eerdere ervaringen en concludeert of je juist hebt gehandeld (vluchten, vechten of bevriezen). Eventueel stelt het de strategie bij voor toekomstige situaties met als doel een beter resultaat.

Naast het rationeel beredeneren en denken, bevindt ook de creativiteit zich in dit brein. Onder andere deze kwaliteiten onderscheiden ons van de zoogdieren.

Dit deel van het brein is niet volledig ontwikkeld bij de geboorte en is gedurende ons hele leven voortdurend in ontwikkeling.

Terug naar 'onze casus'

Nu we weten wat de basis functionaliteiten van de verschillende breinen zijn, kunnen we nader ingaan op de relatie tussen ons gedrag en de verschillende breinen.

Andere kijk

In de bovengenoemde casus ben je ongewild beland in een verhitte energie-vretende discussie met je zoon die niet mee wil werken in de ochtend. Dit heb je al vaker meegemaakt en had je al enigszins zien aan komen. Daarnaast merk je op dat het steeds vaker voorkomt en zich niet alleen beperkt tot het ochtendritueel.

Hoe komt dit toch en hoe kun je het tij keren?

Om deze vragen te kunnen beantwoorden, maken wij gebruik van de MM-bril. Daarmee nemen we kijkje onder water om goed inzicht te krijgen in wat zich in het brein afspeelt. Wil je ook weten wat zich in ons brein afspeelt en hoe dit in zijn werk gaat? En hoe je de vicieuze cirkel kunt verbreken?

Laat een reactie achter in het commentveld hieronder en dan krijg je de antwoorden op deze vragen per mail!

Geef hierbij aan:

  1. Wanneer jouw energie-vretende discussies zich het meest afspelen.

  2. Wat voor soort discussies het zijn.

In mijn volgende artikel zal ik nader ingaan op de relatie tussen het brein en ons gedrag en onze emoties. Aan de hand van casussen uit de praktijk zal ik een verklaring geven voor wat er gebeurt en hoe wij het tij kunnen keren. Ik zal ook nader ingaan op het brein van hoogbegaafde kinderen, waarom zij zo lichtgevoelig zijn of heftige uitbarstingen hebben.

Heb jij zelf een casus waarvan je het tij wilt keren maar niet goed weet hoe? Wil je dat ik daar mijn visie opgeef en jou handvatten, tips en tools aanreik?

Laat mij dat dan weten door de casus te beschrijven in het commentveld hieronder. Uiteraard ontvang je dan ook direct de handvatten voor bovenstaande casus.

Ik kijk uit naar jullie reacties en zal er direct mee aan de slag gaan.

Tot het volgende blogartikel!

Met Gave Groet,

Anouk

Onderwerpen:

Ook interessant?

  • Facebook Black Round
  • Twitter Black Round

© 2016 Managing Moms of Gifted Children

Bedrijfsgegevens:

KvK nr. 27 27 51 07
BTW nr. NL1831.70.283.B01